Γράφει ο Κωνσταντίνος Ν. Ξηρομερίτης, Διευθυντής Δ’ Αγγειοχειρουργικής Κλινικής – Ενδοαυλικό Laser Φλεβικών Παθήσεων Metropolitan General.
Οι ευρυαγγείες είναι λεπτές επιβλαβείς φλέβες που εντοπίζονται συχνότερα στην επιφάνεια των κάτω άκρων ή του προσώπου. Το πάχος τους είναι μικρότερο του ενός χιλιοστού, ενώ το χρώμα τους είναι συνήθως μπλε, μωβ ή κόκκινο. Τα διατεταμένα τριχοειδή φλεβίδια εμφανίζονται στην επιφάνεια της επιδερμίδας ως ευρυαγγείες.
Η φλεβική ανεπάρκεια ή σωστότερα η χρόνια φλεβική νόσος του επιπολής φλεβικού συστήματος είναι συνώνυμη με την ανάπτυξη φλεβικής υπέρτασης σε αυτό. Η αυξημένη φλεβική πίεση είναι υπεύθυνη για τη διεύρυνση των μικροσκοπικών φλεβιολίων καθώς και των μικρών, μεσαίων και μεγάλων φλεβών του επιφανειακού φλεβικού δικτύου των κάτω άκρων.
Οι ευρυαγγείες ποδιών αποτελούν ιδιαίτερα συχνή κλινική εικόνα αν σκεφτεί κανείς ότι στο σύνολο πολλών Ευρωπαϊκών χωρών που διαθέτουν επίσημα και δημοσιευμένα στατιστικά στοιχεία περίπου το 50% των γυναικών και το 20% των ανδρών εμφανίζουν στα πόδια τους ευρυαγγείες. Μπορεί να εμφανίζονται ως μπλε, μωβ ή κόκκινα πολύ λεπτά τριχοειδή φλεβίδια. Αναφέρονται ενίοτε και ως νηματοειδείς φλέβες.
Οι ευρυαγγείες ποδιών ως πλέον πιθανό αίτιο έχουν τη μη σωστή λειτουργία των βαλβίδων στο εσωτερικό κάποιων φλεβών. Ως γνωστόν οι φλέβες επιστρέφουν το αίμα από την περιφέρεια στην καρδιά. Η ορθή λειτουργία των συγκεκριμένων βαλβίδων αποτρέπει την παλινδρόμηση του αίματος που αυξάνει τη φλεβική πίεση των κάτω άκρων. Η ανεπάρκεια των βαλβίδων και η παλινδρόμηση του αίματος διογκώνει τη φλέβα ανοίγοντας νέους δρόμους στο φλεβικό δίκτυο, τις ευρυαγγείες.
Οι ευρυαγγείες και οι κιρσοί είναι δύο διαφορετικές καταστάσεις μίας συγκεκριμένης, ενίοτε και επικίνδυνης παθολογικής οντότητας που ονομάζεται χρόνια φλεβική ανεπάρκεια. Ως επί το πλείστον διαφέρουν στη συμπτωματολογία και στην ένταση αυτής. Κατά κανόνα οι ευρυαγγείες εκτός από ένα πιθανό αδικαιολόγητο αίσθημα καύσου και τοπικού βάρους στο πόδι το μόνο στο οποίο μας ενοχλούν είναι το αισθητικό.
Ενίοτε είναι δυνατόν να παραπονείται κάποιος για επιμένοντα και ενοχλητικό κνησμό, αλλά και ελαφρά τσιμπήματα στην περιοχή. Μπορεί όμως και να υποκρύπτουν σοβαρή φλεβική παθολογία που χρήζει άμεσης διερεύνησης.
Στους προδιαθεσικούς παράγοντες της εμφάνισης ευρυαγγειών μπορεί κανείς να αναφέρει το γεννετικό υλικό του κάθε ανθρώπου, την κληρονομικότητα. Κατά τη διάρκεια μίας εγκυμοσύνης και λόγω της αύξησης της ενδοκοιλιακής πίεσης κατά τη διαδικασιά ανάπτυξης του εμβρύου προκαλείται ταυτόχρονα και αύξηση της φλεβικής πίεσης της κυοφορούσας στα κάτω άκρα με αποτέλεσμα τη δημιουργία νέων ευρυαγγειών.
Σε αρκετές γυναίκες οι ευρυαγγείες αυτές εξαφανίζονται λίγους μήνες μετά την εγκυμοσύνη σε πολλές άλλες παραμένουν για πάντα. Το γυναικείο φύλο από μόνο του αποτελεί σοβαρό προδιαθεσικό παράγοντα μιας και από επιδημιολογικής άποψης οι ευρυαγγείες ποδιών εμφανίζονται πολύ συχνότερα στις γυναίκες! Οι φλεβικές βαλβίδες καθώς και το σύνολο των μυών της γαστροκνημίας που με τη σύσπασή τους διευκολύνουν την επιστροφή του αίματος από τα κάτω άκρα προς την καρδιά εξασθενούν με την πάροδο των ετών, γεγονός που καθιστά την ηλικία σημαντικό προδιαθεσικό παράγοντα.
Η απότομη και σε μικρό χρονικό διάστημα αύξηση του σωματικού βάρους > 10% του φυσιολογικού καθώς και γενικότερα η παχυσαρκία προδιαθέτουν σε δημιουργία ευρυαγγειών. Διάφορων ειδών ορμόνες (οι ορμόνες της εγκυμοσύνης καθώς και η ορμονική θεραπεία κατά την εμμηνόπαυση αυξάνουν σε μεγάλο βαθμό την πιθανότητα εμφάνισης ευρυαγγειών μιας και ορμόνες όπως τα οιστρογόνα προκαλούν σοβαρή εκφύλιση των φλεβικών βαλβίδων).
Η υπερβολική σε καθημερινή βάση ορθοστασία ή η επί πολλές ώρες καθιστική ζωή συγκαταλέγονται και αυτές στους προδιαθεσικούς παράγοντες που ενοχοποιούνται για τη δημιουργία ευρυαγγειών (οι βαλβίδες των φλεβών πρέπει, λόγω βαρύτητας κατά την ως επί το πλείστον όρθια ανθρώπινη στάση, να δουλεύουν πολύ περισσότερο για να αποτρέπουν διαρκώς την αναμενόμενη παλινδρόμηση του αίματος, οπότε και βαθμιαία εξασθενούν).
Τέλος ιστορικό παλαιότερης, πρόσφατης ή μη θρόμβωσης καθώς και σοβαρού κυρίως φλεβικού τραύματος αποτελούν ιδιαίτερα σημαντικούς προδιαθεσικούς για εμφάνιση ευρυαγγειών παράγοντες.
Ο Αγγειοχειρουργός μπορεί να χρησιμοποιήσει τη θερμική ενέργεια του Laser για να εξαλείψει πολύ επιφανειακές ευρυαγγείες διαμέτρου μικρότερης των 3 χιλιοστών.
Μία επιπλέον, υπό προϋποθέσεις, δυνατότητα αντιμετώπισης της φλεβικής ανεπάρκειας αποτελεί η σκληροθεραπεία. Κατά τη διαδικασία αυτή γίνεται έγχυση σκληρυντικής ουσίας, πολύ συχνά χρησιμοποιείται polidocanol (Aethoxysklerol) αναμεμιγμένο με συγκεκριμένη ποσότητα αέρα, στην πάσχουσα φλέβα. Η μέθοδος έχει το πλεονέκτημα της υπερηχογραφικής αν χρειαστεί παρακολούθησης της έγχυσης. Ο εγχυόμενος αφρός ερεθίζει έντονα το φλεβικό τοίχωμα και οδηγεί στην σύμπτυξη και το οριστικό σφράγισμα του διευρυμένου φλεβικού κλάδου. Μέχρι το οριστικό κλείσιμο της φλέβας συνήθως απαιτούνται περισσότερες από μία εγχύσεις/συνεδρίες.
Η σκληρυντική θεραπεία συνίσταται στην ενδοαυλική χορήγηση ενός ορισμένου φαρμακευτικού σκευάσματος ή απλά υπέρτονου διαλύματος η οποία και προκαλεί βλάβη στο ενδοθήλιο και στο μέσο χιτώνα παράγοντας ένα θρόμβο, η ινώδης οργάνωση του οποίου οδηγεί και στην απόφραξη της φλέβας. Τα αποτελέσματα της μεθόδου όταν τηρούνται συγκεκριμένες ενδείξεις είναι ιδιαίτερα ικανοποιητικά, αλλά όχι πάντα μόνιμα. Σπάνιες επιπλοκές όπως τοπικό αιμάτωμα, νέκρωση του δέρματος και μελαγχρωστικές κηλίδες έχουν άμεση συσχέτιση με την εμπειρία του αγγειοχειρουργού. Συνήθως αντιμετωπίζονται μέσω σκληροθεραπείας με αφρό απομονωμένοι επιφανειακοί κιρσοειδείς φλεβικοί κλάδοι, περιπτώσεις υποτροπής κιρσών μετά από χειρουργική αντιμετώπιση (σαφηνεκτομή), ιδιαίτερα ελικοειδείς κιρσοί, περιπτώσεις μεμονωμένων ασθενών που για προσωπικούς λόγους αρνούνται να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση, ασθενείς που ταυτόχρονα με τους κιρσούς έχουν και λεμφοίδημα, περιπτώσεις ασθενών όπου οι κιρσοί συνοδεύονται από άτονα φλεβικά έλκη και τέλος ασθενείς με συγκεκριμένη και σοβαρή αντένδειξη για χειρουργική αποκατάσταση των κιρσών.
Η πρόληψη όσον αφορά τη δημιουργία νέων ευρυαγγειών είναι ένα πολύ σημαντικό στάδιο για να μην βρεθείτε προ δυσάρεστων εκπλήξεων. Στη συνέχεια θα βρείτε ιδιαίτερα χρήσιμες συμβουλές για την καλύτερη και πλέον αποτελεσματική πρόληψη, προκειμένου να ελαττώσετε τις πιθανότητες εμφάνισης νέων ευρυαγγειών:
Πρέπει κανείς να διατηρεί το βάρος του σε όσο το δυνατόν πιο φυσιολογικά επίπεδα καθώς με αυτό τον τρόπο μειώνεται συστηματικά η φλεβική πίεση στα κάτω άκρα και το αίμα ρέει με καλύτερο τρόπο στο φλεβικό δίκτυο. Πολύ σημαντική και ιδιαίτερης βαρύτητας κρίνεται η όσο το δυνατόν περισσότερη κινητοποίηση που περιλαμβάνει αποφυγή μακράς ορθοστασίας και προσπάθεια για καθημερινό περπάτημα μιας και η σύσπαση της μυικής αντλίας της γαστροκνημίας αποτελεί τον πλέον αποτελεσματικό αντιρροπιστικό μηχανισμό στην αύξηση της φλεβικής πίεσης στα κάτω άκρα που προδιαθέτει σε ευρυαγγείες. Καλό είναι πάντα να αποφεύγεται η συχνή έκθεση σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες καθώς και η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ σε καθημερινή βάση. Τέλος ιδιαίτερα σημαντικό και χρήσιμο είναι η όσο το δυνατόν πιο συχνή τοποθέτηση των ποδιών σε ανάρροπη θέση.
Η σκληροθεραπεία των ευρυαγγειών χρήζει επανάληψης συνήθως ανά 3-4 εβδομάδες και μετά την ολοκλήρωσή της μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα οι ευρυαγγείες ξεθωριάζουν ή και εξαφανίζονται εντελώς. Μέσα στο συνολικό κόστος της κάθε συνεδρίας συμπεριλαμβάνεται και το κόστος της φαρμακευτικής (σκληρυντικής) ουσίας.
Το αισθητικό αποτέλεσμα της σκληροθεραπείας για την εξάλειψη των ευρυαγγειών σε μεγάλο βαθμό εξαρτάται από το άτομο που την πραγματοποιεί. Επομένως, η εμπειρία του Αγγειοχειρουργού και η ευλαβική τήρηση κάποιων κανόνων όσον αφορά κυρίως το χρονοδιάγραμμα ανάμεσα στις συνεδρίες εξασφαλίζουν το άριστο καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα!
Η θεραπεία για την εξάλειψη των ευρυαγγειών συνήθως εξαρτάται από την περίπτωση του ασθενή, με απλά λόγια τις περισσότερες φορές εξατομικεύεται. Ωστόσο, κατά κανόνα στις περισσότερες εκ των περιπτώσεων ο ειδικός αγγειοχειρουργός εφαρμόζει μικροσκληροθεραπεία, έγχυση δηλαδή μίας αμιγώς σκληρυντικής ουσίας με πολύ προσοχή σε κάθε ένα τριχοειδές φλεβίδιο με απώτερο μακροπρόθεσμο σκοπό την επίτευξη της ολοκληρωτικής σύγκλεισης αυτού. Η σκληροθεραπεία αποτελεί στις μέρες μας, και σύμφωνα πάντα με τις επίσημες και κατευθυντήριες οδηγίες όλων των Φλεβολογικών ανά τον κόσμο Εταιρειών, την πλέον κατάλληλη και ενδεδειγμένη λύση, ενώ και σαν θεραπεία αυτή κάθε αυτή παρέχει και τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια για τον ασθενή. Για την αντιμετώπιση και τη θεραπεία εξάλειψης των ενοχλητικών και αντιαισθητικών ευρυαγγειών απαιτούνται συνήθως μερικές συνεδρίες που τις περισσότερες φορές έχουν ένα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα (πρέπει οπωσδήποτε η κάθε συνεδρία να απέχει από την επόμενη τουλάχιστον 3-4 εβδομάδες). Όπως πολύ εύκολα μπορεί να γίνει αντιληπτό, η σε βάθος και εμπεριστατωμένη γνώση της φλεβικής ανατομίας αλλά και παθολογίας, η πειθαρχία όσον αφορά τη σωστή τήρηση των απαραίτητων χρονοδιαγραμμάτων μεταξύ των συνεδριών, η επιμονή, η υπομονή καθώς και η εμπειρία του εξειδικευμένου αγγειοχειρουργού είναι σε θέση να οδηγήσουν σε πραγματικά εξαιρετικό αισθητικό αποτέλεσμα. Μετά τη συνεδρία της σκληροθεραπείας ο/η ασθενής δε χρήζει κάποιας ιδιαίτερης προφύλαξης ή περιορισμού. Τέλος, η χρονική διάρκεια της κάθε συνεδρίας τις περισσότερες φορές κυμαίνεται ανάμεσα σε 30-40 λεπτά.
Οι ευρυαγγείες όπως προαναφέραμε αποτελούν κυρίως αισθητικό πρόβλημα. Όσο περνάει όμως ο καιρός το πιο πιθανό σενάριο είναι να αυξάνουν τόσο σε μήκος, όσο και σε διάμετρο. Παρόλα αυτά σε μεμονωμένες περιπτώσεις, όχι αρκετά συχνές, η αντιμετώπισή τους μέσω σκληροθεραπείας κρίνεται άκρως απαραίτητη για λόγους υγείας. Αυτό συμβαίνει μόνον στις περιπτώσεις εκείνες όπου αρκετά μεγάλες ευρυαγγείες, ειδικά στην περιοχή της κνήμης και των αστραγάλων, αιμορραγούν χωρίς κάποιο σαφές αίτιο ή τραυματισμό, δηλαδή αυτόματα και, το χειρότερο, ανώδυνα, προκαλώντας σοβαρή ανησυχία και κίνδυνο πιθανών επιπλοκών για τον ασθενή.
Ναι υπάρχουν αρκετοί τρόποι για φυσική αντιμετώπιση, ωστόσο τις περισσότερες φορές δεν είναι και τόσο αποτελεσματικές. Παρ’ όλα αυτά, επειδή η φυσική αντιμετώπιση δεν έχει καμία επιπλοκή συνήθως τις δοκιμάζουμε σε παράλληλο χρόνο. Ένας τρόπος είναι να πλένει κανείς το πρόσωπό του με χλιαρό νερό. Η θερμότητα της υψηλής θερμοκρασίας του νερού μπορεί να προκαλέσει διευρυμένα τριχοειδή αγγεία. Πρέπει να προσέξετε να πλένετε απαλά το πρόσωπο σας, ενώ θα πρέπει να φροντίζετε να ενυδατώσετε το δέρμα σας, αφού δεν είναι καθόλου σωστό να αφήνετε ξηρή την επιδερμίδα σας.
Η κεραλοιφή ανοίκει στους τρόπους φυσικής αντιμετώπισης και μπορεί να δείτε αποτέλεσμα, ωστόσο αυτό εξαρτάται ανάλογα την περίπτωση του ασθενή. Σε κάθε περίπτωση καλό είναι να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας, ο οποίος και θα σας συμβουλέψει κατάλληλα για την ιδανική θεραπεία στην περίπτωση σας.
Ο Αγγειοχειρουργός μπορεί να χρησιμοποιήσει τη θερμική ενέργεια του Laser για να εξαλείψει πολύ μικρές και επιφανειακές ευρυαγγείες διαμέτρου μικρότερης των 3 χιλιοστών. Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχουν μακροπρόθεσμες παρενέργειες και επιπτώσεις στην θεραπεία με χρήση laser. Ωστόσο, υπάρχουν κάποιες ελάχιστες περιπτώσεις που μπορεί να δημιουργηθεί κάποιου είδους οίδημα ή ερυθρότητα στο δέρμα.
Η διατροφή μπορεί να μας επηρεάσει σε πολύ περισσότερα πράγματα απ’ ότι μπορούμε να φανταστούμε. Καλό είναι να ενισχύσετε την διατροφή σας με πλούσια τρόφιμα με αντιοξειδωτικά που ωφελούν στην καλή κυκλοφορία του αίματος. Για να μάθετε συγκεκριμένες τροφές που πρέπει να εντάξετε στην διατροφή σας προκειμένου να σας βοηθήσει στην αντιμετώπιση των ευρυαγγειών.
Ναι. «Σπασμένα αγγεία στα πόδια» είναι η έκφραση που χρησιμοποιούν οι περισσότεροι για να περιγράψουν τις ευρυαγγείες. Στην πραγματικότητα τα αγγεία δεν έχουν σπάσει. Πρόκειται για πολύ λεπτά φλεβίδια του δέρματος που έχουν διαταθεί μόνιμα και γι’ αυτό φαίνονται σαν κόκκινες ή μπλε γραμμές, συχνά σε σχήμα αστεριού ή ιστού αράχνης. Από εκεί προέρχεται και ο αγγλικός όρος spider veins.
Η διευκρίνιση έχει πρακτική σημασία. Αφού δεν υπάρχει «σπάσιμο», δεν υπάρχει και κάτι που θα επουλωθεί με κρέμα ή με τον χρόνο. Τα φλεβίδια αυτά μένουν, και όταν ενοχλούν αντιμετωπίζονται με σκληροθεραπεία ή laser.
Πριν από οποιαδήποτε θεραπεία γίνεται έγχρωμο υπερηχογράφημα φλεβών. Ο λόγος είναι ότι οι ευρυαγγείες στα πόδια μπορεί να είναι η ορατή κορυφή ενός βαθύτερου προβλήματος. Όταν μια μεγαλύτερη φλέβα ανεπαρκεί, η αυξημένη πίεση μεταφέρεται στα μικρά φλεβίδια του δέρματος και τα διατείνει.
Αν ο έλεγχος είναι φυσιολογικός, προχωρά κανείς απευθείας στη σκληροθεραπεία. Αν βρεθεί φλεβική ανεπάρκεια, αντιμετωπίζεται πρώτα αυτή. Σε αντίθετη περίπτωση οι ευρυαγγείες ξαναγεμίζουν και το αποτέλεσμα δεν κρατά. Η εξέταση είναι ανώδυνη, γίνεται σε όρθια θέση και διαρκεί λίγα λεπτά.
Η σκληροθεραπεία ευρυαγγειών γίνεται στο ιατρείο και δεν χρειάζεται αναισθησία ή προετοιμασία.
Τα φλεβίδια δεν εξαφανίζονται την ίδια στιγμή. Πρώτα σκουραίνουν και μετά ξεθωριάζουν σταδιακά μέσα στις επόμενες εβδομάδες, καθώς ο οργανισμός τα απορροφά.
Επικοινωνήστε με τον ιατρό σας αν εμφανιστεί έντονος πόνος, πρήξιμο στο πόδι ή πληγή στο σημείο της έγχυσης.
Οι περισσότεροι ασθενείς ολοκληρώνουν έναν κύκλο λίγων συνεδριών και βλέπουν το τελικό αποτέλεσμα μέσα σε δύο με τρεις μήνες. Επειδή η προδιάθεση παραμένει, με τα χρόνια μπορεί να εμφανιστούν καινούργιες ευρυαγγείες σε άλλα σημεία. Πολλοί επιλέγουν μία συνεδρία συντήρησης όταν το χρειαστούν, συνήθως τους δροσερούς μήνες, ώστε τα πόδια να είναι έτοιμα για το καλοκαίρι.
Η καθιερωμένη θεραπεία είναι η σκληροθεραπεία, δηλαδή η έγχυση σκληρυντικής ουσίας μέσα στα φλεβίδια με πολύ λεπτή βελόνα. Για τις πολύ λεπτές, επιφανειακές ευρυαγγείες μπορεί να χρησιμοποιηθεί διαδερμικό laser. Συχνά οι δύο μέθοδοι συνδυάζονται.
Συνήθως χρειάζονται περισσότερες από μία συνεδρίες, με μεσοδιάστημα τριών έως τεσσάρων εβδομάδων. Ο ακριβής αριθμός εξαρτάται από την έκταση των ευρυαγγειών και την ανταπόκριση του κάθε ασθενούς. Κάθε συνεδρία διαρκεί περίπου 30 έως 40 λεπτά.
Το κόστος εξαρτάται από την έκταση του προβλήματος και τον αριθμό των συνεδριών που θα χρειαστούν, γι’ αυτό καθορίζεται μετά την κλινική εξέταση. Στην τιμή κάθε συνεδρίας περιλαμβάνεται και η σκληρυντική ουσία.
Τα φλεβίδια που αντιμετωπίστηκαν συνήθως δεν επανεμφανίζονται. Με τον χρόνο όμως μπορεί να δημιουργηθούν καινούργια, ιδίως όταν υπάρχει κληρονομική προδιάθεση ή φλεβική ανεπάρκεια που δεν έχει θεραπευτεί.
Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι αισθητικό πρόβλημα. Κάποιες φορές όμως κρύβουν φλεβική ανεπάρκεια, γι’ αυτό πριν από οποιαδήποτε θεραπεία προηγείται έλεγχος με triplex φλεβών.
Όχι. Τα σπασμένα αγγεία στα πόδια, δηλαδή οι ευρυαγγείες, είναι μόνιμα διατεταμένα φλεβίδια και δεν υποχωρούν με κρέμες ή με τον χρόνο. Αντιμετωπίζονται με σκληροθεραπεία ή laser.
