Το ανεύρυσμα της κοιλιακής αορτής δεν είναι μία σπάνια πάθηση που αφορά μόνο λίγους. Αντίθετα, είναι συνήθης ιατρική συνθήκη (ειδικά για άτομα 60 ετών και άνω) και συνήθως συνδέεται με άλλες παθήσεις όπως καρδιακές, νεφρικές, των κάτω άκρων, αναπνευστικές κ.α.

Τι είναι το ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής, ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου, ποιες οι επιπλοκές και πώς αντιμετωπίζεται;

Ορισμός: εντοπισμένη διάταση κοιλιακής αορτής > 50% συγκριτικά της φυσιολογικής διαμέτρου της.

Επιδημιολογία

Το ανδρικό φύλο υπερέχει 3-8:1. Παρατηρείται 6πλάσια πιθανότητα διάγνωσης ανευρύσματος σε συγγενείς 1ου βαθμού ασθενούς με ΑΚΑ.

75% των ανευρυσμάτων είναι ασυμπτωματικά και διαγιγνώσκονται τυχαία στα πλαίσια απεικονιστικού ελέγχου για άλλη πάθηση.

Αιτιοπαθογένεια

Διαταραχές στο επίπεδο του κολλαγόνου (προσδίδει στοιβαρότητα στο αορτικό τοίχωμα) και της ελαστίνης.

• Το αορτικό τοίχωμα διατείνεται από την πίεση του αίματος
• Η αθηροσκλήρωση περιορίζει την θρεπτική υποστήριξη του αορτικού τοιχώματος
• Περιορίζεται το κολλαγόνο
• Αυξάνεται η ελαστίνη
• Οι μεταλοπρωτεϊνάσες αυξάνονται
• Γονιδιακή επίδραση

Παράγοντες κινδύνου

• Κάπνισμα
• Κληρονομικότητα
• Ηλικία
• Αθηροσκλήρωση
• Άρρεν φύλο
• Υπέρταση
• Δυσλιπιδαιμία
• Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια
• Διαβήτης (οι διαβητικοί προστατεύονται από την ανάπτυξη ΑΚΑ)

Επιπλοκές

• Ρήξη
• Θρομβοεμβολικά συμβάματα
• Πίεση παρακείμενων δομών

Παράγοντες κινδύνου ρήξης ανευρύσματος

• H αύξηση της διαμέτρου και η αρτηριακή υπέρταση αυξάνουν την τάση του τοιχώματος και άρα τον κίνδυνο ρήξης
• Υπάρχει ένα όριο (5-6 cm) πάνω από το οποίο ο κίνδυνος ρήξης αυξάνεται σημαντικά.
• Στεφανιαία νόσος, Καρδιακή ανεπάρκεια
• Χρόνια Αναπνευστική Πνευμονοπάθεια.

Ρυθμός έκπτυξης ΑΚΑ

• Ο ρυθμός έκπτυξης των ΑΚΑ αυξάνεται καθώς αυξάνεται η διάμετρος τους
• ΑΚΑ διαμέτρου < 4 cm: ρυθμός έκπτυξης <10% ανά έτος • ΑΚΑ διαμέτρου 4-6 cm: ρυθμός έκπτυξης 10% ανά έτος Έκβαση ρήξης ανευρύσματος • Ποσοστά θνητότητας ~80% • 35% πεθαίνουν πριν φθάσουν στο νοσοκομείο • 35% πεθαίνουν στο νοσοκομείο Κλινική Εικόνα σταθερού ΑΚΑ • Συνήθως ασυμπτωματικό, τυχαία διάγνωση (70-75%) • Κοιλιακό αίσθημα παλμών • Χρόνιο άτυπο κοιλιακό/οσφυϊκό άλγος Κλινική Εικόνα ραγέντος ΑΚΑ – Πόνος • Συνήθως αιφνίδιας έναρξης στην κοιλιά ή στην οσφύ • Μπορεί να ακτινοβολεί στους γλουτούς, στις βουβώνες, στο όσχεο, στους όρχεις ή στο σκέλος • Συνεχής ή κωλικοειδής – Καταπληξία – Σφύζουσα κοιλιακή μάζα – Συγκοπτικό επεισόδιο Οδηγίες διαγνωστικού ελέγχου (screening guidelines) – U/S (υπερηχογράφημα άνω και κάτω κοιλίας) – Όλοι οι άνδρες > 65 ( > 55 όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό)
– U/S – Γυναίκες > 65 με οικογενειακό ιστορικό ή ιστορικό καπνίσματος
– Δεν απαιτείται επανέλεγχος εάν ο έλεγχος στην ηλικία των 65 δεν αναδείξει ΑΚΑ > 2.7εκ
– Έλεγχος ανά 3ετία σε ΑΚΑ 3-3.4εκ
– Ετήσιος έλεγχος σε ΑΚΑ 3.5-4.5εκ
– Έλεγχος ανά 6μηνο σε ΑΚΑ 4.5-5.4εκ.

Πότε πρέπει να αντιμετωπίζεται το ΑΚΑ

Όταν ο προβλεπόμενος κίνδυνος επιπλοκών υπερβαίνει τον προβλεπόμενο κίνδυνο της χειρουργικής επέμβασης. Τα ραγέντα ΑΚΑ χρήζουν επείγουσας χειρουργικής αντιμετώπισης ενώ τα συμπτωματικά (επώδυνα) χρήζουν άμεσης χειρουργικής επέμβασης ανεξαρτήτως μεγέθους του ανευρύσματος ή της παρουσίας συνοδών νόσων. Εξαίρεση αποτελούν οι ασθενείς με πολύ περιορισμένο προσδόκιμο επιβίωσης.

Πλεονεκτήματα ανοικτής χειρουργικής αποκατάστασης

Επιβεβαιωμένη επέμβαση με κλινική επιτυχία και μακροπρόθεσμα αποτελέσματα τα τελευταία 40 χρόνια.

Μειονεκτήματα ανοικτής χειρουργικής αποκατάστασης

• Ευρεία λαπαροτομία
• 30–90 λεπτά αποκλεισμός αορτής
• Μεγάλη διάρκεια επέμβασης
• Διεγχειρητικές επιπλοκές
• Μετεγχειρητικές επιπλοκές
• 1–2 μέρες ΜΕΘ
• 7–14 ημέρες νοσηλείας, 4–6 εβδομάδες ανάρρωσης
• Μετεγχειρητικές κήλες.

Mακροπρόθεσμα αποτελέσματα ανοικτής χειρουργικής αποκατάστασης

• Χωρίς καμία επανεπέμβαση: 5 έτη 91%, 10 έτη 86%, 15 έτη 72%
• Χωρίς αγγειακή επανεπέμβαση: 5 έτη 93%, 10 έτη 88%, 15 έτη 72%
• Ποσοστά επιβίωσης: 5 έτη 66%, 10 έτη 39%, 15 έτη 18%.

Πλεονεκτήματα ενδαγγειακής αποκατάστασης ΑΚΑ (EVAR)

• Ελάχιστα επεμβατική
• Αποφυγή Γεν. Αναισθησίας
• Μειωμένος κίνδυνος περιεγχειρητικού θανάτου
• Ταχεία ανάρρωση.

Μειονεκτήματα ενδαγγειακής αποκατάστασης ΑΚΑ

Στις επιπλοκές και επανεπεμβάσεις περιλαμβάνονται:

Ενδοδιαφυγή, μετατόπιση, λανθασμένη τοποθέτηση, απόσπαση τμημάτων μοσχεύματος καθώς και στένωση/απόφραξη νεφρικών/λαγονίων αρτηριών.

Συνοψίζοντας η ενδαγγειακή αποκατάσταση ΑΚΑ πρέπει να διενεργείται μόνο σε κέντρα με τεκμηριωμένη περιεγχειρητική θνητότητα < 3% και ποσοστό μετατροπής σε ανοιχτή επέμβαση < 2%.

Επείγoυσα ενδαγγειακή αποκατάσταση μπορεί να διενεργηθεί σε ραγέντα ΑΚΑ, υπό την προυπόθεση ότι έχουν συμβατή ανατομία.

Κωνσταντίνος Ν. Ξηρομερίτης, MD, PhD, MSc, Αγγειοχειρούργος Αθήνα

Δημοσιεύτηκε : clickatlife.gr, enikos.gr, nowdoctor.gr